COVID-19 туралы жиі қойылатын сұрақтар
16.03.2020 Жалпы

1Б санатындағы елдерден келгендерге үйде оқшаулау дегеніміз не?

14 күнтізбелік күн ішінде тұрғылықты жері бойынша міндетті тұрақты тұру (үй, пәтер, жатақхана, қонақ үй және т.б.).
Үйде оқшаулау жағдайы болмаған кезде ауруханаға жатқызу ұсынылады.
Тұрғылықты жері бойынша оқшаулау кезінде (14 күнтізбелік күн) халықтың жаппай жиналатын орындарына баруға тыйым салынады.
Медициналық қызметкерлер тарапынан үй карантин кезіндегі іс-шаралар (14 күнтізбелік күн) мыналарды қамтиды: телефон арқылы қоңырау шалу арқылы кеңес беру және үй карантинін бақылау.
Медициналық көрсеткіштер бойынша мұрын жұтқыншақтан алынған биоматериалдарды зертханалық зерттеуге алынуы және қажет болған жағдайда зерттеудің өзге де әдістері жүргізілуі мүмкін.
Медициналық көрсеткіштер бойынша (жіті респираторлық вирустық инфекция симптомдары) адам Қазақстан Республикасының есебінен диагностикалау және емдеу мақсатында медициналық ұйымға (бұдан әрі – МҰ) жатқызылады.
Адам тарапынан режим бұзылған жағдайда, әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Коронавирус анықталған жағдайда біздің еліміз дайын ба?

Республикада қолдаушы терапияға арналған барлық қажетті дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдар бар, жұқпалы ауруханаларда оқшаулауға арналған бокстары бар орындар, дәрігерлік және орта медициналық персонал дайындалды.
Жағдай денсаулық сақтау Министрлігінің тұрақты бақылауында екенін айта кету керек.

Карантинге кім алынады?

ҚР Бас санитарлық дәрігерінің 2020 жылғы 4 наурыздағы №12 "ҚР-да коронавирустық инфекцияның алдын алу шараларын одан әрі күшейту туралы" жаңа қаулысына сәйкес covid -19 коронавирустық инфекция бойынша қолайсыз елдердің тізімі және Қаулы негізінде енгізілетін іс- шаралар бойынша жадынама бар. Осы қаулы ҚР ДСМ және ҚДСҰО ҚР ДСМ сайтында бар.

1 а) санаты:
* Франция
* Иран
* Испания
* Италия
* Германия

1 б) санаты:
* ҚХР
* Оңтүстік Корея
* 1а тізіміне кіретін елдерден басқа, Шенген аймағының елдері

2 санат:
* Филиппин
* Катар
* Үндістан
* БАӘ
* Ұлыбритания
* Әзірбайжан
* Тайланд
* АҚШ

Үй карантиніндегі азаматтар қандай талаптарды сақтауы тиіс?

Үй карантинінде болған кездегі талаптар:                                                                                                
• 14 күнтізбелік күн ішінде тұрғылықты жері бойынша міндетті тұрақты тұру (үй, пәтер, жатақхана, қонақ үй және т.б.).
• Үйде оқшаулау жағдайы болмаған кезде ауруханаға жатқызу ұсынылады.
• Тұрғылықты жері бойынша оқшаулау кезінде (14 күнтізбелік күн) халықтың жаппай жиналатын орындарына баруға тыйым салынады.
• Медициналық қызметкерлер тарапынан үй карантин кезіндегі іс-шаралар (14 күнтізбелік күн) мыналарды қамтиды: телефон арқылы қоңырау шалу арқылы кеңес беру және үй карантинін бақылау.
• Медициналық көрсеткіштер бойынша мұрын жұтқыншақтан алынған биоматериалдарды зертханалық зерттеуге алынуы және қажет болған жағдайда зерттеудің өзге де әдістері жүргізілуі мүмкін.
• Медициналық көрсеткіштер бойынша (жіті респираторлық вирустық инфекция симптомдары) адам Қазақстан Республикасының есебінен диагностикалау және емдеу мақсатында медициналық ұйымға (бұдан әрі – МҰ) жатқызылады.
• Адам тарапынан режим бұзылған жағдайда, әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Үйде оқшаулауға кімді жатқызу керек, үйде оқшаулау қалай жүргізіледі?

Қазақстан Республикасының шекарасын кесіп өткен 1б санатындағы елдерден келген адамдарға тұрғылықты (болатын) жері бойынша үйде оқшаулау (үй карантині) күннен бастап 14 күн ішінде жүргізіледі:
• ҚХР
• Оңтүстік Корея,
• 1а санаттағы тізбесіне кіретін елдерден басқа Шенген аймағы елдері
Үй карантині Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасында төтенше жағдайды енгізу туралы" Жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасы халқының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы Қазақстан Республикасының Бас мемлекеттік санитарлық дәрігерінің 2020 жылғы 16 наурыздағы №25 қаулысының 2-қосымшасына сәйкес "COVID-19 эпидемиялық тәуекелі жоғары адамдарды үйде оқшаулау (үй карантин) ережесі" талаптарын сақтай отырып жүргізіледі.

Карантиндік стационарда жүрген азаматтар қандай талаптарды сақтауы тиіс?

Карантиндік стационарда болған кездегі талаптар:
* 14 күнтізбелік күн ішінде жергілікті атқарушы органдар белгілеген бөлмеде міндетті түрде үздіксіз болу.
* Карантин кезінде (14 күн): карантиндеу орнынан кетуге рұқсат етілмейді; байланыстың барлық түрлерін пайдалануға рұқсат етіледі (телефон, интернет).
* Карантин кезінде медициналық персонал тарапынан іс-шаралар мыналарды қамтиды: тексеру, дене температурасын, артериялық қысымды өлшеу, сұрау.
* Медициналық көрсеткіштер бойынша мұрын жұтқыншақтан алынған биоматериалдарды зертханалық зерттеуге және қажет болған жағдайда зерттеудің өзге де әдістерін алуға болады.
* Тұлға тарапынан режим бұзылған жағдайда, әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Стационарда кім оқшаулауға жатады?

ҚР Бас мемлекеттік санитарлық дәрігерінің 2020 жылғы 16 наурыздағы №25 "Қазақстан Республикасы халқының қауіпсіздігін қамтамасыз ету жөніндегі шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасында төтенше жағдайды енгізу туралы" Жарлығына сәйкес 1а санатындағы елдерден келген адамдар:
* Франция
* Иран
* Италия
* Испания
* Германия
Ресми және үкіметтік делегацияларды, сондай-ақ қызметтік және дипломаттық паспорттардың иелерін, авиакомпаниялардың ұшқыштарын және экипаж мүшелерінің, локомотив бригадаларының мүшелерін, темір жол көлігіндегі тасымалдау қызметімен байланысты адамдарды және жүктерді халықаралық автомобиль тасымалдарын жүзеге асыратын жүргізушілерді қоспағанда, соңғы келген сәттен бастап жергілікті атқарушы органдар айқындаған стационарларда оқшауланады.

Коронавирусты жұқтырудан өзіңді қалай қорғауға болады ?

Өзін қорғау үшін ең маңызды нәрсе-қол мен беттердің тазалығын сақтау.
Қолды таза ұстаңыз, оларды сабынмен жиі жуыңыз немесе дезинфекциялау құралын пайдаланыңыз.
Сондай-ақ ауызға, мұрынға немесе көзге жуылмаған қолмен тимеуге тырысыңыз. (әдетте мұндай жанасу орта есеппен алғанда сағатына 15 рет білінбей жасалады).
Қолдың кез келген жағдайында қолды тазалау үшін қолдың дезинфекциялаушы құралын өзімен бірге алып жүріңіз.
Әрқашан тамақ алдында қолыңызды жуыңыз.
Әсіресе, адам орындарында, әуежайларда және басқа да қоғамдық көлік жүйелерінде болған кезде абай болыңыз. Мұндай жерлерде тұрған беттерге және заттарға жанасуды барынша азайтыңыз және бетті ұстамаңыз.
Бір реттік майлықтарды өзімен бірге алып жүріңіз және жөтелгенде немесе түшкіргенде әрдайым мұрын мен аузыңызды жабыңыз және қолданғаннан кейін оларды міндетті түрде кәдеге жаратыңыз.
Егер басқа адамдар оларға саусақтарын салса, жалпы орамнан немесе ыдыстан тамақ ішпеңіз (жаңғақ, чипс, печенье және басқа да снектер).
Эпидемиологиялық ахуал тұрақтанбағанша, қол алмасу және бетті сүю сияқты амандасу амалдарынан сақтаныңыз.
Жұмыс барысында сіз жанасатын беттер мен құрылғыларды (компьютердің пернетақтасы, жалпы пайдаланатын оргтехника панельдері, смартфон экраны, пульттер, есік тұтқалары) үнемі тазалаңыз.

Инфекцияның инкубациялық кезеңі қандай?

Инкубациялық кезең (жұқтыру сәтінен ауру белгілері пайда болғанға дейін ) 2-ден 14 күнге дейін, әдетте 2-7 күннен болады.

COVID -19 коронавирус күдігі бар адамдар үшін карантин нені білдіреді?

Жергілікті атқарушы органдар белгілеген үй-жайда 14 күнтізбелік күн ішінде міндетті үздіксіз болу.
Карантин кезінде (14 күн): карантиндеу орнынан кетуге рұқсат етілмейді; байланыстың барлық түрлерін (телефон, интернет) пайдалануға рұқсат етіледі.
Карантин кезіндегі медициналық персонал тарапынан іс-шаралар мыналарды қамтиды: тексеру, дене температурасын, артериялық қысымды өлшеу, сұрау.
Медициналық көрсеткіштер бойынша мұрын жұтқыншақтан жасалған биоматериалдарды зертханалық зерттеуге және қажет болған жағдайда өзге де зерттеу әдістерін алуға болады.
Карантин режимі бұзылған кезде тұлға тарапынан, әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Коронавирустың болуын қалай анықтауға болады?

Қазақстан аумағында жаңа коронавирустың пайда болу және таралу қаупі туындаған кезде уақытылы диагностика маңызды іс-шаралардың бірі болып табылады.
Денсаулық сақтаудың ғылыми ұйымдары жаңа коронавирус гендерінің құрылымы туралы ақпарат пайда болған сәттен бастап 7 күннен аз уақыт бұрын адам ағзасында вирустың болуын анықтау үшін диагностикалық жиынтықтардың екі нұсқасын әзірледі.
Жинақтар полимеразды тізбекті реакция (ПТР) деп аталатын зерттеудің молекулалық-генетикалық әдісіне негізделген.
Бұл әдісті пайдалану тест-жүйелерге елеулі артықшылықтар береді.
Біріншіден, бұл жоғары сезімталдық-әзірленген тест-жүйелерді пайдалана отырып, вирустардың жеке көшірмелерін табуға болады.
Екіншісі-ауруды диагностикалау үшін қан алудың қажеті жоқ, мұрын жұтқыншағынан мақталы тампонмен үлгі алу жеткілікті.
Үшінші-талдау нәтижесін 2-4 сағаттан кейін алуға болады.
Қазақстанның барлық аумағы бойынша диагностикалық зертханаларында диагностиканың әзірленген құралдарын пайдалану үшін қажетті жабдықтар мен мамандар бар.

Коронавирус пен тұмау вирусы арасындағы айырмашылық неде?

Коронавирус және тұмау вирусының ұқсас белгілері болуы мүмкін, бірақ олар генетикалық жағынан мүлдем әртүрлі.
Тұмау вирустары өте тез көбеюде — симптомдар жұқтырғаннан кейін екі-үш күннен кейін көрінеді , ал коронавируске 14 күнге дейін қажет.

Коронавирустық инфекцияның негізгі белгілері?

•    жоғары дене температурасы
•    бас ауруы
•    әлсіздік
•    жөтел
•    тыныс алудың қиындауы
•    бұлшық ауыруы
•    жүрек айнуы
•    құсу
•    диарея

Коронавирустық инфекцияға анализдерді қай жағдайларда тапсыру қажет? Қайда жүгінуім керек?

Коронавирустық инфекцияға зертханалық зерттеу адамдарға клиникалық және эпидемиологиялық айғақтар болған кезде жүргізіледі. Бұл үшін респираторлы инфекциямен ауырған жағдайда немесе коронавирус ауруымен ауыратын адаммен байланыс болды деп күдік туған жағдайда жедел жәрдемге жүгіну қажет.
Дәрігер тексергеннен кейін коронавирустық инфекцияға күдікті жағдайда стационар шарттарында зерттеуге талдау алынады.
Вирус сыртқы ортада тұрақты ма?
Коронавирус сыртқы ортаға төзімді емес, 57 градус С және одан жоғары температурада өледі, дезинфекциялық және құрамында спирті бар заттарға төзімді емес.

Коронавирустық инфекцияға ұқсас симптомдар болса, қайда хабарласу керек?

Жіті респираторлық инфекция симптомдары пайда болған немесе жаңа коронавирустық пневмонияға күдік туған кезде медициналық мекемеге жүгіну қажет, ауыр жағдайда тез арада үйге жедел жәрдем шақыру керек, жедел жәрдем бригадасы келгенге дейін алдын алу шараларын сақтау қажет (адамдармен қарым-қатынасты шектеу, жөтел этикетін сақтау, масканы кию, өзін-өзі емдеумен айналыспау).

Тәуекел тобында кім?

Барлық жастағы адамдар вирусты жұқтыру қаупі бар. Уханьнің денсаулық сақтау жөніндегі комиссияның мәлімдемесінде соңғы 60 жағдай 15 жастан 88 жас аралығында екені айтылады. Алайда, басқа да вирусты респираторлық аурулардың көпшілігі сияқты, 65 жастан асқан адамдар мен балалар, иммундық жүйесі әлсіреген адамдар - аурудың  жұғу қаупі бар аймағында.

Жаңа коронавирусты емдеуге болады ма?

Иә, әрине.
Суық тиюді тудыратын көптеген басқа респираторлық вирустардың емі жоқ сияқты, жаңа коронавирустың вирусқа қарсы арнайы препараты жоқ
Вирусты пневмонияны, коронавирустық инфекцияның негізгі және ең қауіпті асқынуын антибиотиктермен емдеуге болмайды.
Пневмония дамыған жағдайда-емдеу өкпе қызметін қолдауға бағытталған.

COVID-19 коронавирустық инфекция санатына жатпайтын басқа елдерден келген адамдарға қандай ұсыныстар бар?

Коронавирус бойынша эпидемиологиялық жағдайы қолайлы жерден келген адамдарға Қазақстанда ұсынылатын алдын-алудың қажетті шараларын сақтау қажет : денсаулық жағдайын қадағалау, жеке гигиенаны сақтау, ҚР Денсаулық сақтау министрлігі ұсынған ресми интернет ресурстардағы ақпаратты қарауға, респираторлық инфекция белгілері пайда болған жағдайда дәрігерді үйге шақыру.

Бұл инфекцияға қарсы вакцина бар ма?

Осы инфекцияға қарсы вакцина осы уақытқа дейін әзірленбеген.

Бұл инфекцияны жұқтыру қайдан пайда болды?

Қытай ғалымдарының мәліметтері бойынша COVID -19 табиғи резервуары жабайы жануарлар (жарғанат) болып табылады.
Адамға жұғу болған негізгі орын Оңтүстік Қытай көтерме сауда нарығы болып табылады және онда жарғанаттар мен бауырымен жорғалаушыларды қоса жабайы жануарлар сатып алынды.

Коронавирустық инфекцияның көзі кім?
Ауру адам немесе жануарлар.

Коронавирустың берілу жолы қандай?

Жұқтырылған адам жөтелгенде немесе түшкіргенде пайда болатын тамшылар.
Сонымен қатар, біреу кез-келген ластанған жерді, мысалы, есік тұтқасын ұстаған кезде таралуы мүмкін.
Адамдар ауыз, мұрын немесе көзін ластанған қолдарымен ұстаған кезде жұқтырады.
Бастапқыда өршу жануарлардан пайда болды, болжам бойынша, Уханьдағы теңіз өнімдері нарығы болды, онда балықтың ғана емес, сондай-ақ суырдың, жыланның және жарғанат сияқты жануарлардың да белсенді саудасы жүрді.